Một thí sinh viết bài DELF B1 về kỳ nghỉ đáng nhớ nhất: kể rất sinh động, thì quá khứ dùng đúng, từ nối đủ cả. Nhưng đề yêu cầu "kể lại một chuyến đi và cho biết bạn nghĩ gì về du lịch theo nhóm". Bài của cô chỉ có phần kể. Điểm phần viết thấp hơn hẳn phần nói, dù tiếng Pháp của cô ở cả hai phần ngang nhau. Bài viết B1 không chấm "ai viết hay hơn" mà chấm trước hết là có làm đúng điều đề yêu cầu không, rồi mới tới ngữ pháp và từ vựng. Bài này đi qua cách đọc đề, cách chọn đúng thể loại, dàn ý ba đoạn dùng được cho hầu hết đề, và danh sách soát lỗi cho những phút cuối.
Số từ yêu cầu, thời gian làm bài và lưới chấm có thể được điều chỉnh theo từng giai đoạn. Hãy xem mô tả đề hiện hành trên trang chính thức của đơn vị tổ chức kỳ thi.
Đọc đề: gạch chân ba thứ trước khi viết chữ nào
Đề B1 thường đặt bạn vào một tình huống: viết thư cho bạn, viết bài cho tạp chí của trường, trả lời trên một diễn đàn. Trước khi nghĩ nội dung, xác định:
- Bạn là ai, viết cho ai: một người bạn (dùng tu) hay ban biên tập, người đọc chung (dùng vous hoặc không xưng hô trực tiếp).
- Thể loại: thư, email, bài diễn đàn, bài báo. Mỗi thể có mở và kết riêng.
- Các nhiệm vụ: đề thường có hai ba động từ, như racontez (kể), donnez votre avis (nêu ý kiến), expliquez (giải thích), proposez (đề xuất), comparez (so sánh). Mỗi động từ là một phần phải có trong bài.
Viết các động từ này ra góc nháp và đánh dấu khi đã làm xong từng cái. Bỏ sót một nhiệm vụ là lỗi nặng nhất trong bài viết B1, nặng hơn mọi lỗi ngữ pháp.
Đúng thể loại: mở và kết theo khuôn
| Thể loại | Mở đầu | Kết thúc |
|---|---|---|
| Email cho bạn | Salut Julie, / Chère Julie, | Je t'embrasse, / À bientôt, + tên |
| Thư trang trọng | Madame, Monsieur, | Je vous prie d'agréer, Madame, Monsieur, mes salutations distinguées. + tên |
| Bài diễn đàn | một câu chào chung như Bonjour à tous, | câu mời trao đổi: Et vous, qu'en pensez-vous ? |
| Bài báo | một tiêu đề ngắn | câu kết hoặc câu hỏi gợi suy nghĩ |
Lỗi thường gặp nhất là viết thư cho bạn bằng vous rồi giữa chừng chuyển sang tu, hoặc viết bài báo mà mở đầu bằng Chers lecteurs, je m'appelle... như một lá thư tự giới thiệu. Giữ nhất quán một kiểu xưng hô từ đầu đến cuối.
Dàn ý ba đoạn dùng được cho hầu hết đề
Đoạn mở: bối cảnh và lập trường
Hai ba câu: nhắc lại tình huống bằng lời của bạn và nêu ngay ý kiến chính.
Sur votre forum, vous demandez si les voyages en groupe sont une bonne idée. J'ai fait un voyage organisé l'été dernier, et mon avis est plutôt partagé.
Đoạn thân: kể và nêu ý, mỗi ý một ví dụ
Nếu đề yêu cầu kể, dùng passé composé cho các sự việc và imparfait cho bối cảnh, rồi chuyển sang ý kiến bằng một từ nối rõ ràng:
Nous étions vingt personnes et le guide organisait tout. C'était pratique : je n'ai rien eu à réserver. En revanche, nous n'avons jamais eu de temps libre. Selon moi, ce type de voyage convient surtout aux personnes qui partent pour la première fois à l'étranger.
Đây là kiểu đoạn ăn điểm ở B1: một sự kiện, một nhận xét, một ý kiến có giới hạn rõ (surtout aux personnes qui...).
Đoạn kết: trả lời câu hỏi, có thể kèm lời khuyên
Pour conclure, je conseillerais un voyage en groupe pour découvrir un pays, mais je préfère voyager seule quand je connais déjà un peu la langue. Et vous, qu'en pensez-vous ?
Ngữ pháp và từ vựng nên có mặt
Giám khảo B1 không chờ câu phức tạp như C1, nhưng chờ thấy bạn dùng được một số công cụ:
- Từ nối: d'abord, ensuite, de plus, par contre, cependant, donc, c'est pourquoi, par exemple. Đừng mở mọi câu bằng et.
- Nêu ý kiến: à mon avis, selon moi, je trouve que, il me semble que.
- Đại từ quan hệ qui, que, où để nối hai câu ngắn thành một.
- So sánh: plus... que, moins... que, aussi... que, le meilleur.
- Thì: quá khứ cho phần kể, tương lai hoặc thức điều kiện cho phần đề xuất: il faudrait, on pourrait.
- Chỉ nguyên nhân: parce que, car, comme. Lưu ý comme chỉ nguyên nhân đứng đầu câu: Comme il pleuvait, nous sommes restés à l'hôtel.
Những lỗi riêng của người Việt
- Chép lại câu chữ trong đề. Giám khảo không tính những câu ấy là của bạn. Diễn đạt lại bằng từ khác.
- Nêu ý kiến mà không có lý do: Je pense que c'est bien. Thêm parce que và một ví dụ, hoặc câu ấy gần như không có giá trị.
- Dịch thành ngữ tiếng Việt: "đi một ngày đàng học một sàng khôn" dịch nguyên văn sẽ khó hiểu. Nếu muốn dùng, giải thích ý bằng lời thường.
- Viết quá ngắn hoặc quá dài so với yêu cầu. Viết dài không được cộng điểm, mà còn tăng số lỗi và ăn vào thời gian soát bài.
- Đoạn văn một khối: không xuống dòng. Giám khảo chấm cả tính mạch lạc, và chia đoạn là dấu hiệu dễ thấy nhất.
Năm phút cuối: danh sách soát lỗi
Đừng đọc lại toàn bài một lượt rồi nộp. Đọc nhiều lượt, mỗi lượt soát một thứ:
- Chủ ngữ và động từ: ils đi với -ent, nous đi với -ons. Đặc biệt chú ý khi chủ ngữ ở xa động từ.
- Hợp giống tính từ và phân từ: une ville intéressante, elle est partie.
- Từ đồng âm: a / à, et / est, son / sont, ou / où. Mẹo: thay a bằng avait, thay est bằng était; câu vẫn đúng thì là động từ.
- Dấu: é, è, à, ç. Thiếu dấu có thể đổi nghĩa: a và à, ou và où.
- Nhiệm vụ của đề: dò lại các động từ đã gạch ở góc nháp, mỗi cái đã có một đoạn tương ứng chưa.
Ôn thế nào cho đúng dạng
- Viết theo thể loại, không theo chủ đề: một tuần luyện thư trang trọng, một tuần bài diễn đàn, một tuần bài báo. Khuôn mở và kết sẽ thành phản xạ.
- Bấm giờ thật theo mô tả đề hiện hành, kể cả thời gian lập dàn ý và soát lỗi.
- Nhờ người sửa và ghi lại lỗi lặp: sau năm bài, bạn sẽ thấy mình hay sai đúng vài điểm. Đưa chúng lên đầu danh sách soát lỗi.
Phần viết bài trên Ngôn Ngữ Pháp chấm bài theo yêu cầu đề, chỉ ra nhiệm vụ còn thiếu và lỗi ngữ pháp. Khi đã quen, làm trọn một đề trong phần thi thử để tập phân bổ thời gian.
Câu hỏi thường gặp
Bài viết DELF B1 thường yêu cầu viết gì?
Thường là một bài nêu ý kiến trong tình huống cụ thể, như thư, email, bài diễn đàn hay bài báo, đôi khi kèm phần kể lại trải nghiệm. Đọc kỹ các động từ trong đề để biết phải làm những nhiệm vụ nào.
Viết thiếu số từ trong DELF B1 có bị trừ điểm không?
Có thể bị trừ khi không đạt yêu cầu về độ dài trong đề. Số từ cụ thể và cách tính nên xem trong mô tả đề hiện hành trên trang chính thức.
Kết thư trang trọng bằng tiếng Pháp trong bài thi thế nào?
Dùng Je vous prie d'agréer, Madame, Monsieur, mes salutations distinguées hoặc Cordialement với thư ngắn, rồi ký tên. Với thư cho bạn thì dùng À bientôt hoặc Je t'embrasse.
Làm sao nêu ý kiến tự nhiên trong bài viết B1?
Dùng đa dạng cách nói như à mon avis, selon moi, je trouve que, và luôn kèm lý do với parce que hoặc car cùng một ví dụ cụ thể.
Có nên học thuộc bài mẫu DELF B1 không?
Chỉ nên học khuôn mở bài, kết bài và từ nối. Học thuộc cả bài dễ dẫn tới lạc đề vì đề thật luôn có tình huống và nhiệm vụ riêng.
