Tự kiểm phát âm tiếng Pháp có một cách rất riêng mà các thứ tiếng khác không dùng được: đối chiếu chữ viết với âm phát ra. Vì tiếng Pháp có nhiều chữ câm, chỉ cần nghe lại bản ghi và soát xem mình có đọc thừa chữ nào không là đã bắt được nhóm lỗi lớn nhất.
- Bốn cách: soát chữ thừa · ghi âm nghe lại · máy nhận dạng · người bản xứ
- Với tiếng Pháp, kiểm chữ câm trước, rồi âm mũi, cuối cùng là R
- Máy nhận dạng giọng nói là trọng tài rẻ nhất: từ nào máy nghe chưa ra thì người bản xứ cũng dễ nghe nhầm
- Đạt nghĩa là đọc một câu mới đúng ngay mà không cần nghe mẫu trước
Bốn cách tự kiểm
Cách một là cầm bản chữ, ghi âm mình đọc rồi soát từng từ xem có đọc thừa phụ âm cuối không. Cách hai là ghi âm và nghe lại sau vài ngày. Cách ba là đọc cho phần mềm nhận dạng tiếng Pháp nghe, máy rất nhạy với cặp u và ou. Cách bốn là nói với người bản xứ. Bốn cách này bổ sung cho nhau: cách này bắt được lỗi mà cách kia bỏ sót, nên dùng xen kẽ thay vì chọn lấy một.
Dấu hiệu giả — tưởng đúng mà chưa đúng
Dấu hiệu giả thứ nhất là đọc trôi chảy một đoạn đã tập nhiều lần — đoạn đã thuộc không chứng minh được gì về từ mới. Thứ hai là phát âm được âm R đẹp rồi tưởng đã ổn, trong khi R là phần ít quan trọng nhất. Thứ ba là người Pháp gật đầu, họ rất quen nghe tiếng Pháp giọng nước ngoài. Những dấu hiệu giả này nguy hiểm ở chỗ chúng tạo cảm giác yên tâm, khiến người học dừng luyện đúng lúc đáng lẽ phải luyện tiếp.
Khi nào coi là đạt
Coi là đạt khi cầm một câu chưa từng đọc mà đọc đúng ngay lần đầu, không phải nghe mẫu trước — đây là mốc quan trọng nhất với tiếng Pháp vì nó chứng minh đã nắm được quy tắc chữ và âm chứ không phải học thuộc từng câu. Đạt ở đây không có nghĩa là giọng giống hệt người bản xứ. Mục tiêu thực tế là nói ra được hiểu đúng ngay lần đầu, không phải lặp lại và không phải viết ra giấy.
Sai lầm thường gặp
- Chỉ kiểm bằng câu đã nghe mẫu — với tiếng Pháp phải kiểm bằng câu mới thì mới biết có đọc được từ mặt chữ hay không
- Chỉ tự kiểm bằng cảm giác "nghe cũng ổn" — tai đang nghe bằng thói quen tiếng Việt nên rất dễ tự cho qua
- Dồn hết công vào âm R vì nó là đặc trưng dễ nhận — R sai vẫn hiểu được, còn u và ou sai thì hiểu ngược
Câu hỏi thường gặp
Máy chấm phát âm có chính xác không?
Máy nhận dạng giọng nói không chấm được sắc thái tinh vi, nhưng có một điểm rất hữu ích: từ nào máy nghe chưa ra thì thường cũng là từ người bản xứ dễ nghe nhầm. Nên coi máy là chỉ dấu chứ không phải bản án.
Đọc R chưa được thì có nên dừng lại tập cho xong không?
Không nên dừng cả lộ trình vì một âm. Âm R cần thời gian và thường tự đến sau vài tháng nghe nhiều. Trong lúc đó vẫn học tiếp bình thường, vì đọc R bằng đầu lưỡi không cản trở việc được hiểu.
Nên tự kiểm bao lâu một lần?
Mỗi tuần một lần là đủ để thấy xu hướng, kiểm hằng ngày dễ gây nản vì tiến bộ phát âm đi theo bậc thang chứ không đều đặn. Giữ lại bản ghi cũ để so, vì so với chính mình một tháng trước mới thấy rõ.
Không có ai nghe thì làm sao biết mình nói tự nhiên?
Ghi âm rồi để một hai ngày sau nghe lại. Khoảng cách thời gian làm tai bớt quen với giọng chính mình, và những chỗ gượng sẽ lộ ra rõ hơn hẳn so với nghe ngay sau khi ghi.
