Thức giả định là ranh giới rõ nhất giữa B1 và B2 trong tiếng Pháp. Ở B1 bạn còn tránh được bằng cách nói vòng, nhưng B2 thì không, vì nó xuất hiện sau hàng loạt cấu trúc rất thông dụng và người Pháp dùng nó cả trong hội thoại.
- Bắt buộc sau một nhóm cấu trúc cố định, không phải tuỳ chọn
- Diễn đạt mong muốn, nghi ngờ, cảm xúc, không phải sự thật
- Người Việt không có gì tương ứng nên phải học theo danh sách
- Đây là phần tiếng Việt không có gì tương ứng, phải xây từ đầu
Nó hoạt động thế nào
Thức giả định dùng trong mệnh đề phụ sau các động từ và cấu trúc diễn đạt mong muốn, nghi ngờ, cảm xúc, sự cần thiết, và sau một số liên từ. Điều quyết định không phải nghĩa của mệnh đề phụ mà là cấu trúc đứng trước nó, nên đây là thứ học theo danh sách. Phần này nghe phức tạp khi đọc mô tả nhưng thực ra chỉ có vài nguyên tắc, và nắm được chúng thì phần lớn trường hợp tự giải quyết.
Vì sao người Việt thấy khó
Người Việt thấy khó vì tiếng Việt không mã hoá sắc thái chủ quan vào động từ. Ta nói tôi muốn anh đi và động từ đi không đổi gì cả. Tiếng Pháp buộc động từ trong mệnh đề phụ đổi dạng để đánh dấu rằng đây là mong muốn chứ không phải sự thật, và khái niệm đó phải xây từ đầu. Khi không có gì trong tiếng mẹ đẻ để bám vào, người học buộc phải xây một hệ thống mới hoàn toàn, và điều đó cần thời gian chứ không cần thông minh.
Cách nắm cho chắc
Bắt đầu bằng danh sách khoảng mười cấu trúc thông dụng nhất buộc dùng thức giả định, học thuộc chúng như học từ vựng chứ không như quy tắc. Rồi luyện bằng cách đặt câu với từng cấu trúc. Cách này biến một khái niệm trừu tượng thành một danh sách hữu hạn. Cách này đi từ nhóm dùng nhiều nhất tới nhóm hiếm, nên bạn luôn có thứ dùng được ngay thay vì phải học xong hết mới bắt đầu nói.
Sai lầm thường gặp
- Cố hiểu logic của thức giả định trước khi học danh sách — logic có nhưng không đủ chặt để suy, học danh sách nhanh hơn
- Né tránh bằng cách nói vòng — được ở B1 nhưng chặn bạn ở đó mãi
- Né tránh cấu trúc này bằng cách nói vòng — an toàn nhưng giữ bạn ở mức sơ cấp mãi
Câu hỏi thường gặp
Có thể nói tiếng Pháp mà không dùng thức giả định không?
Được ở mức cơ bản bằng cách nói vòng, nhưng lời nói sẽ nghe rất khác người bản xứ và bạn mắc kẹt ở B1. Ngoài ra người Pháp dùng nó trong hội thoại hằng ngày chứ không chỉ trong văn viết, nên bạn cũng sẽ khó nghe hiểu.
Học thức giả định mất bao lâu?
Nhớ danh sách cấu trúc mất một tuần, chia đúng mất vài tuần, dùng đúng khi nói thì tính bằng tháng. Đây là phần đáng đầu tư ở giai đoạn B1 lên B2 vì nó mở khoá cả cách nói tự nhiên lẫn khả năng đọc hiểu.
Sai phần này thì người bản xứ có hiểu không?
Thường vẫn hiểu nhờ ngữ cảnh, nhưng đây lại là dấu hiệu rõ nhất phân biệt người mới học với người đã vững. Và trong bài thi thì nó luôn bị tính là lỗi.
Có thể bỏ qua phần này không?
Bỏ được ở giai đoạn đầu nhưng không bỏ được lâu, vì nó xuất hiện quá thường xuyên. Càng để lâu thì càng nhiều câu đã học phải sửa lại.
