Trật tự câu tiếng Pháp gần tiếng Việt hơn người ta tưởng: chủ ngữ đứng đầu, tính từ phần lớn đứng sau danh từ. Nhưng có một chỗ ngược hẳn và người Việt hay né tránh: đại từ tân ngữ đứng trước động từ.
- Khung cơ bản giống tiếng Việt, tính từ phần lớn đứng sau danh từ
- Nhưng đại từ tân ngữ đứng trước động từ, ngược tiếng Việt
- Một nhóm tính từ ngắn đứng trước và đổi nghĩa khi đổi chỗ
- Sai trật tự từ thì mọi từ đúng vẫn ra câu sai
Khung câu cơ bản
Khung câu tiếng Pháp là chủ ngữ, động từ, rồi tân ngữ, giống tiếng Việt. Tính từ phần lớn đứng sau danh từ, cũng giống tiếng Việt. Chỗ khác là khi tân ngữ được thay bằng đại từ: lúc đó đại từ nhảy lên đứng trước động từ. Nắm khung này rồi thì mọi câu dài đều là biến thể của nó, nên đầu tư vào đây sinh lợi suốt quá trình học.
Chỗ khác tiếng Việt
Chỗ khác quan trọng nhất là đại từ tân ngữ. Người Việt quen đặt tân ngữ sau động từ nên khi thay bằng đại từ vẫn giữ nguyên vị trí, và câu thành sai. Nhiều người tránh bằng cách lặp lại danh từ đầy đủ, kết quả là câu đúng nhưng nghe rất nặng nề. Đây là những chỗ mà bản năng tiếng Việt dẫn bạn đi sai, và vì là bản năng nên nó quay lại mỗi khi bạn nói nhanh chứ không chỉ lúc mới học.
Cách luyện cho thành phản xạ
Cách luyện là lấy câu có tân ngữ rồi viết lại thay tân ngữ bằng đại từ, mỗi ngày mười câu. Bài tập này ngắn nhưng nó xây đúng phản xạ chuyển vị trí, và sau vài trăm câu thì đại từ tự nhảy lên đúng chỗ. Cách này hiệu quả vì nó buộc bạn dựng câu chứ không nhận ra câu, và dựng câu mới là thứ bạn cần khi nói.
Sai lầm thường gặp
- Lặp lại danh từ đầy đủ thay vì dùng đại từ — câu đúng nhưng nghe nặng nề và lộ ngay là người học
- Dịch câu tiếng Việt từng từ rồi giữ nguyên thứ tự — gần như luôn cho ra câu sai
- Chỉ luyện nhận biết câu đúng sai mà không tự đặt câu
Câu hỏi thường gặp
Vì sao một số tính từ đứng trước danh từ?
Một nhóm tính từ ngắn và rất thông dụng theo truyền thống đứng trước. Ngoài ra vài tính từ đổi nghĩa tuỳ vị trí, đứng trước mang nghĩa bóng và đứng sau mang nghĩa đen. Nhóm này ít nhưng thông dụng nên đáng học riêng.
Có thể tránh dùng đại từ tân ngữ không?
Tránh được về mặt ngữ pháp nhưng câu sẽ nghe rất lặp. Người Pháp dùng đại từ liên tục, nên né tránh làm lời nói của bạn khác hẳn cách người bản xứ nói, dù không có lỗi nào.
Có cần học sơ đồ câu không?
Sơ đồ giúp hiểu lúc đầu nhưng không giúp nói. Sau khi hiểu thì nên bỏ sơ đồ và chuyển sang đặt câu, vì khi nói bạn không kịp tra sơ đồ trong đầu.
Nói sai trật tự từ thì người ta có hiểu không?
Tuỳ mức độ. Đảo nhẹ thì thường vẫn hiểu, nhưng đảo ở chỗ quyết định vai của từ thì người nghe hiểu ngược. Và ở bài thi thì trật tự sai luôn bị tính là sai.
