Tiếng Pháp dùng chữ La tinh nên người Việt không phải học hệ chữ mới, nhưng bù lại có một chặng khác: quy tắc đọc. Mặt chữ và cách đọc cách nhau khá xa, và không nắm quy tắc thì bạn đọc sai mọi từ chưa gặp.
- Không phải học hệ chữ mới, nhưng phải học quy tắc đọc
- Rất nhiều chữ cuối từ không phát ra
- Quy tắc khá chặt nên học xong là đọc được từ chưa gặp
- Học chữ kèm âm ngay từ đầu, đừng tách làm hai giai đoạn
Hệ chữ viết gồm những gì
Có ba nhóm cần nắm. Nhóm chữ câm: phần lớn phụ âm cuối từ không phát ra, trừ một số ngoại lệ. Nhóm tổ hợp chữ cái: nhiều tổ hợp hai ba chữ cho ra một âm duy nhất. Nhóm dấu phụ: các dấu trên nguyên âm đổi cách đọc hoặc phân biệt từ. Nắm bức tranh tổng thể trước giúp bạn biết mình đang ở đâu trong chặng đường, thay vì học từng mảnh mà không rõ còn bao nhiêu.
Học theo thứ tự nào
Tuần đầu học nhóm tổ hợp chữ cái vì chúng chiếm phần lớn quy tắc và cho kết quả ngay. Rồi nhóm chữ câm cuối từ. Sau khi đọc trơn được thì học nối âm, vì nối âm chỉ hiểu được khi bạn đã biết chữ nào vốn câm. Đây là thứ tự tự nhiên và không nên đảo. Thứ tự này ưu tiên thứ dùng được ngay, nên mỗi tuần học đều có kết quả nhìn thấy được thay vì phải chờ tới khi xong hết mới đọc được gì.
Mất bao lâu và luyện thế nào
Quy tắc đọc mất khoảng một tới hai tuần để nắm và khoảng một tháng để đọc trơn không phải nghĩ. Điểm dễ chịu là quy tắc khá chặt, nên học xong bạn đọc to được cả những từ chưa từng gặp, khác hẳn tiếng Anh vốn nhiều ngoại lệ hơn. Con số này giả định bạn học đều mỗi ngày; học dồn cuối tuần thì thời gian kéo dài hơn nhiều vì trí nhớ cần khoảng cách giữa các lần gặp.
Sai lầm thường gặp
- Đọc theo lối tiếng Anh vì mặt chữ giống — người Pháp không nhận ra từ dù bạn đọc đúng chữ
- Học chữ mà không học âm kèm theo — về sau phải gắn lại từng chữ với cách đọc
- Học thuộc bảng chữ rồi không đọc gì trong nhiều tuần
Câu hỏi thường gặp
Vì sao tiếng Pháp có nhiều chữ câm tới vậy?
Vì chính tả giữ lại hình dạng cũ trong khi cách phát âm đã thay đổi qua nhiều thế kỷ. Kết quả là chữ viết phản ánh lịch sử chứ không phản ánh âm hiện tại. Tin tốt là sự lệch đó có quy tắc nên học được, không phải nhớ từng từ.
Quy tắc đọc tiếng Pháp có chặt hơn tiếng Anh không?
Chặt hơn đáng kể. Tiếng Anh có rất nhiều ngoại lệ và cùng một tổ hợp chữ đọc nhiều kiểu, còn tiếng Pháp thì nhìn chữ suy ra âm khá chắc chắn. Chiều ngược lại mới khó: nghe âm mà đoán chính tả thì không suy được.
Nên viết tay hay gõ máy khi học chữ?
Viết tay ở giai đoạn học chữ mới, vì tay tham gia vào việc nhớ và bạn buộc phải tái tạo hình dạng thay vì chỉ nhận ra nó. Gõ máy tiện cho về sau nhưng nó chỉ luyện khả năng nhận biết.
Mỗi ngày nên học bao nhiêu chữ mới?
Khoảng năm tới mười chữ kèm ôn lại nhóm cũ. Nhiều hơn thì tỷ lệ quên tăng nhanh, và tổng số chữ nhớ được sau một tháng thường lại ít hơn so với cách học chậm mà đều.
