Người học tiếng Pháp hay mang theo thói quen nhấn trọng âm từng từ, có khi từ tiếng Anh sang. Tiếng Pháp làm khác hẳn: trọng âm không thuộc về từ mà thuộc về cụm, và luôn rơi vào âm tiết cuối cụm. Đây là lý do một câu tiếng Pháp nghe đều đặn rồi nhấn nhẹ ở cuối.
- Trọng âm rơi vào âm tiết cuối của cụm, không phải cuối từng từ
- Các âm tiết trong cụm dài gần bằng nhau, không có âm tiết bị nuốt
- Ngắt cụm sai chỗ làm câu khó hiểu hơn cả phát âm sai vài âm
- Đây là phần quyết định người nghe thấy giọng tự nhiên hay gượng
Hệ thống này hoạt động thế nào
Câu tiếng Pháp được chia thành các cụm nhịp, mỗi cụm là một khối nghĩa. Trong cụm, mọi âm tiết đọc gần đều nhau, và âm tiết cuối cùng được kéo dài hơn một chút cùng với cao độ nhích lên hoặc xuống tuỳ loại câu. Không có âm tiết nào bị nuốt mất như trong tiếng Anh. Hiểu được nguyên tắc chung giúp khỏi phải học thuộc từng từ một, vì phần lớn trường hợp đều theo quy luật và chỉ có một nhóm nhỏ là ngoại lệ phải nhớ riêng.
Chỗ người Việt hay trượt
Người Việt trượt ở chỗ đọc từng từ rời với nhịp riêng, vì tiếng Việt là ngôn ngữ mà mỗi tiếng đứng tách bạch. Kết quả là câu tiếng Pháp bị chặt thành từng mảnh, mất hẳn đường nhịp của cụm. Lỗi thứ hai là nhấn vào âm tiết đầu từ theo phản xạ từ tiếng Anh. Lỗi này khó tự phát hiện vì khi nói, sự chú ý dồn hết vào việc nhớ từ và ghép câu, không còn chỗ cho phần âm nhạc của câu. Chỉ khi nghe lại bản ghi mới thấy rõ.
Cách luyện có kết quả
Cách luyện là lấy một câu và đánh dấu chỗ ngắt cụm trước khi đọc, rồi đọc từng cụm một hơi liền không dừng giữa chừng. Sau đó ghép hai cụm, rồi cả câu. Việc đánh dấu trên giấy nghe thủ công nhưng nó buộc phải quyết định chỗ ngắt thay vì ngắt theo chỗ hết hơi. Kiểu luyện này hiệu quả hơn đọc to một mình, vì nó buộc phải bám theo một mẫu có thật thay vì bám theo trí nhớ của mình về mẫu đó.
Sai lầm thường gặp
- Nhấn mạnh từng từ quan trọng như trong tiếng Anh — tiếng Pháp không nhấn theo nghĩa mà theo vị trí trong cụm
- Dừng lấy hơi giữa cụm — làm vỡ khối nghĩa và người nghe phải ghép lại
- Chỉ luyện từ đơn lẻ mà không luyện cả câu — phần âm nhạc chỉ hiện ra khi các từ nối vào nhau
Câu hỏi thường gặp
Đọc đều đều thì có nghe đơn điệu không?
Với tai quen tiếng Anh thì ban đầu thấy vậy, nhưng đó chính là chất nhịp của tiếng Pháp. Sắc thái trong tiếng Pháp thể hiện ở cao độ cuối cụm và ở tốc độ, không thể hiện bằng cách nhấn mạnh từng từ.
Sai phần này thì người ta có hiểu không?
Sai nhịp hiếm khi làm sai nghĩa từ, nhưng làm người nghe mệt và phải tập trung hơn. Riêng ngắt cụm sai thì có thể đổi nghĩa cả câu, vì nó quyết định từ nào thuộc về khối nào.
Nên luyện phần này ở giai đoạn nào?
Ngay từ đầu, cùng lúc với học từ vựng. Để đến khi đã nói trôi chảy mới quay lại sửa thì khó gấp nhiều lần, vì lúc đó thói quen sai đã gắn vào từng từ đã học.
Có ứng dụng nào kiểm tra được không?
Máy nhận dạng giọng nói bắt được từ nào bạn đọc chưa rõ, đó là chỉ dấu gián tiếp khá tốt. Nhưng máy chưa chấm được sắc thái tinh vi, nên vẫn cần nghe lại và so với mẫu bằng tai mình.
