Hai thì quá khứ tiếng Pháp: chọn cái nào khi kể chuyện

Đây là phần người học tiếng Pháp vấp lâu nhất. Tiếng Pháp có hai thì quá khứ, cả hai đều dịch sang tiếng Việt giống nhau, và việc chọn giữa chúng phụ thuộc vào cách bạn nhìn nhận sự việc chứ không vào thời điểm nó xảy ra.

Hệ thống hoạt động thế nào

Một thì dùng cho hành động xảy ra tại một thời điểm và đã kết thúc, tức là những sự việc đẩy câu chuyện đi tới. Thì kia dùng cho bối cảnh, cho trạng thái kéo dài, và cho thói quen trong quá khứ. Trong một câu chuyện thì cả hai đan xen liên tục. Hiểu nguyên tắc chung giúp khỏi phải nhớ từng trường hợp, vì phần lớn đều theo quy luật và chỉ một nhóm nhỏ là ngoại lệ.

Vì sao người Việt hay bỏ sót

Người Việt bỏ sót vì tiếng Việt không mã hoá cách nhìn vào động từ. Trong tiếng Việt bạn nói hôm qua tôi đi và để từ chỉ thời gian gánh tất cả, không phải quyết định gì thêm. Tiếng Pháp buộc bạn quyết định ở mỗi câu, và quyết định đó là một khái niệm hoàn toàn mới. Tiếng Việt diễn đạt thời gian bằng từ riêng và có thể lược đi khi ngữ cảnh đã rõ, nên người Việt không có phản xạ đánh dấu thời gian trong chính động từ.

Cách luyện

Cách luyện duy nhất hiệu quả là kể chuyện. Kể lại một ngày của bạn, một chuyến đi, một kỷ niệm, và ở mỗi câu phải chọn thì. Học bảng chia và học quy tắc chọn thì nghe thì hiểu nhưng không kịp áp dụng khi đang nói, còn kể chuyện thì xây thẳng phản xạ. Kể chuyện là bài tập tốt nhất cho phần này vì nó buộc bạn chọn ở mỗi câu, và làm đủ nhiều lần thì việc chọn thành tự động.

Sai lầm thường gặp

• Dùng một thì cho toàn bộ câu chuyện để cho an toàn — người Pháp nghe thấy ngay và câu chuyện mất chiều sâu
• Học bảng chia rồi tưởng là xong — biết bảng và chọn kịp khi nói là hai chuyện khác nhau
• Chỉ dùng một dạng cho mọi tình huống để cho an toàn

Câu hỏi thường gặp