Câu phức tiếng Pháp có một điểm đặc thù: chọn từ nối không chỉ chọn quan hệ ý nghĩa mà còn quyết định luôn thức của động từ theo sau. Một số liên từ đòi thức giả định, một số đòi thức thường, và không suy ra được từ nghĩa.
- Từ nối quyết định luôn thức của động từ theo sau
- Một số liên từ đòi thức giả định, phải học kèm
- Đại từ quan hệ là nhóm riêng, chọn theo vai trong mệnh đề
- Câu phức là ranh giới rõ nhất giữa sơ cấp và trung cấp
Các nhóm từ nối
Các nhóm chính gồm: nhân quả, mục đích, điều kiện, nhượng bộ, thời gian, và đối lập. Bên cạnh đó là hệ đại từ quan hệ dùng để nối mệnh đề bổ nghĩa, và việc chọn đại từ nào phụ thuộc vào vai của nó trong mệnh đề chứ không vào nghĩa. Học theo nhóm nghĩa thay vì học rời từng từ giúp bạn luôn có sẵn một lựa chọn khi cần nối ý, thay vì phải nhớ lại đúng một từ duy nhất.
Chỗ người Việt hay vấp
Chỗ vấp lớn nhất là hệ đại từ quan hệ. Tiếng Việt dùng một chữ mà cho gần như mọi trường hợp, còn tiếng Pháp có nhiều đại từ khác nhau tuỳ nó đóng vai chủ ngữ, tân ngữ hay bổ ngữ chỉ nơi chốn trong mệnh đề. Người Việt hay dùng một cái cho tất cả. Lỗi này khó tự phát hiện vì khi nói bạn dồn hết chú ý vào nội dung, và phần cấu trúc câu chạy theo bản năng tiếng Việt.
Cách luyện nối câu
Cách luyện là lấy hai câu đơn có một danh từ chung rồi nối chúng bằng đại từ quan hệ, mỗi ngày năm cặp. Bài tập này buộc bạn xác định vai của danh từ trong mệnh đề thứ hai, và đó chính là bước quyết định chọn đại từ nào. Bài tập này đơn giản mà hiệu quả vì nó tách riêng kỹ năng nối ý ra khỏi việc nghĩ nội dung, nên bạn tập được một thứ tại một thời điểm.
Sai lầm thường gặp
- Dùng một đại từ quan hệ cho mọi trường hợp — tiếng Việt dùng một chữ mà nên người Việt hay chuyển thẳng sang
- Nói toàn câu ngắn để tránh sai — an toàn nhưng bị đánh giá là cấu trúc nghèo
- Dùng một từ nối cho mọi quan hệ ý nghĩa
Câu hỏi thường gặp
Làm sao nhớ liên từ nào đòi thức giả định?
Học theo danh sách chứ không suy từ nghĩa, vì nghĩa không cho biết. Nhóm liên từ đòi thức giả định không lớn, khoảng mười cái thông dụng, nên học thuộc là xong chứ không cần hiểu vì sao.
Chọn đại từ quan hệ thế nào cho đúng?
Xác định danh từ đó đóng vai gì trong mệnh đề thứ hai: chủ ngữ, tân ngữ, hay bổ ngữ. Trả lời được câu hỏi đó là chọn được đại từ. Đây là quy trình máy móc nhưng chính vì máy móc nên áp dụng được ngay.
Câu dài có tốt hơn câu ngắn không?
Không hẳn. Trộn cả hai mới tự nhiên. Toàn câu ngắn nghe rời rạc, toàn câu dài thì dễ sai và khó theo dõi. Tiêu chí chấm thường đo sự đa dạng chứ không đo độ dài.
Nên học bao nhiêu từ nối?
Khoảng hai tới ba từ nối cho mỗi nhóm nghĩa là đủ dùng, tổng chừng mười lăm tới hai mươi từ. Học nhiều hơn thì phần lớn nằm im không dùng tới.
