Tiếng Anh vay mượn rất nhiều từ tiếng Pháp qua nhiều thế kỷ, nên người biết tiếng Anh bước vào tiếng Pháp với một kho từ có sẵn mà không phải học. Lợi thế này lớn thật, nhưng nó tập trung ở một nhóm và có một cái bẫy đi kèm rất nổi tiếng.
- Hàng nghìn từ chung gốc giữa tiếng Anh và tiếng Pháp
- Lợi thế rõ nhất ở nhóm từ trừu tượng và học thuật
- Có nhóm nhìn giống mà nghĩa khác, dùng bừa là sai
- Lợi thế này có thật nhưng kèm bẫy, không dùng bừa được
Lợi thế nằm ở đâu
Lợi thế nằm ở nhóm từ trừu tượng: các từ về chính trị, kinh tế, khoa học, nghệ thuật trong tiếng Anh phần lớn có dạng tiếng Pháp gần giống và nghĩa trùng. Đây lại đúng là nhóm khó nhất khi học một ngôn ngữ mới, nên người biết tiếng Anh bỏ qua được phần lớn công sức ở tầng cao. Đây là thứ giúp người Việt học nhanh hơn người đến từ nền ngôn ngữ khác, và biết khai thác nó có hệ thống thì tiết kiệm được rất nhiều thời gian.
Bẫy đi kèm
Bẫy nổi tiếng nhất là nhóm từ nhìn giống tiếng Anh mà nghĩa đã tách xa, và trớ trêu là nhiều từ trong đó rất thông dụng. Bẫy thứ hai âm thầm hơn: mặt chữ giống khiến người học tưởng mình biết từ đó, rồi phát âm theo lối tiếng Anh, và kết quả là người Pháp không nhận ra từ. Đặc điểm chung của nhóm bẫy này là chúng nằm ở đúng những từ thông dụng nhất, nên sai không phải chuyện hiếm gặp mà là chuyện hằng ngày.
Cách khai thác cho đúng
Cách khai thác đúng là dùng lợi thế cho việc đọc và cho việc nhớ nghĩa, nhưng luôn học cách phát âm như một thông tin riêng biệt. Với nhóm từ nhìn giống, hãy tập thói quen tra nhanh khi gặp lần đầu, vì chi phí tra một lần rẻ hơn nhiều so với dùng sai suốt nhiều năm. Cách làm này giữ được phần lợi mà chặn được phần rủi, và quan trọng hơn là nó biến một mẹo tình cờ thành một phương pháp lặp lại được.
Sai lầm thường gặp
- Phát âm từ chung gốc theo lối tiếng Anh — mặt chữ giống nhưng cách đọc khác hẳn, và người Pháp không nhận ra từ
- Đoán nghĩa cho cả nhóm từ nhìn giống — nhóm trôi nghĩa lại gồm nhiều từ rất thông dụng
- Dùng suy đoán thay cho tra cứu ở những từ quan trọng như thuật ngữ chuyên môn
Câu hỏi thường gặp
Có bao nhiêu từ tiếng Pháp đoán được qua tiếng Anh?
Rất nhiều ở tầng từ trừu tượng, ít hơn hẳn ở tầng sinh hoạt hằng ngày. Nên coi đây là lợi thế cho việc đọc văn bản trang trọng chứ không phải cho việc nghe hiểu một cuộc trò chuyện đời thường.
Lợi thế này giúp được bao nhiêu phần trăm?
Đủ để rút ngắn rõ rệt chặng đọc hiểu, nhưng gần như không giúp gì cho nghe và nói vì cách phát âm khác hoàn toàn. Đây là lý do người biết tiếng Anh học tiếng Pháp thường đọc tốt hơn nghe rất nhiều.
Người không có lợi thế đó thì học thế nào?
Bằng cách học từ trong câu và trong ngữ cảnh, vốn là cách hiệu quả với mọi người học chứ không riêng ai. Lợi thế chỉ rút ngắn chặng đầu chứ không thay được việc gặp lại từ nhiều lần.
Có nên học riêng phần gốc từ không?
Có, và đây là khoản đầu tư sinh lợi cao: nắm một yếu tố gốc là mở ra cả loạt từ chứa nó, nên vài chục yếu tố phổ biến nhất đáng học thành một chuyên đề riêng.
